Archive for the Finanse publiczne w Polsce Category

PODZIAŁ SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

W sektorze finansów publicznych wyróżniać będziemy podsektor rządowy, podsektor ubezpieczeniowy (obejmujący instytucje ubezpieczeń społecznych, stanowiące de facto część podsektora rządowego) oraz podsektor samorządowy.Podział sektora finansów publicznych na podsektory sygnalizuje ko­nieczność dostrzeżenia dwojakiego charakteru jednostek (instytucji) zali­czanych do sektora finansów publicznych:organów władzy publicznej, będących formalnymi adresatami prze­pisów ustanawiających zadania publiczne,jednostek organizacyjnych, powoływanych w celu wykonania przez organy władzy publicznej ich zadań i działających w imieniu i na rzecz tych organów.Organami władzy publicznej są organy (ustawodawcze, wykonawcze i sądownicze) władzy państwowej, ustanowione w Konstytucji organy kon­troli państwowej i ochrony prawa oraz jednostki samorządu terytorialne­go.  

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

W IMIENIU PODSTAWOWYCH PODMIOTÓW

W modelowym ujęciu wszystkie organy władzy publicznej oraz jed­nostki organizacyjne przez nie utworzone powinny działać w imieniu podstawowych podmiotów sektora finansów publicznych — państwa (Rze­czypospolitej Polskiej, reprezentowanego w sprawach majątkowych i fi­nansowych przez abstrakcyjną osobę prawną — Skarb Państwa) oraz — również posiadających osobowość prawną — jednostek samorządu teryto­rialnego. Schemat ten załóca jednak istnienie jeszcze innych podmiotów sektora finansów publicznych — państwowych osób prawnych wyposażo­nych z mocy prawa w osobowość prawną i utworzonych w celu wykony­wania zadań państwowych.  Najbardziej typową i najlepiej odpowiadającą zadaniom sektora finan­sów publicznych formą organizacyjną jest jednostka budżetowa, która nie posiadając osobowości prawnej, działa w imieniu i na rachunek Skarbu Pań­stwa lub jednostki samorządu terytorialnego. 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

JEDNOSTKI BUDŻETOWE W POLSCE

Jako jednostki budżetowe działają w Polsce wszystkie urzędy organów władzy publicznej (od urzędów gmin po Kancelarię Sejmu), a także większość jednostek organizacyjnych podległych organom władzy i wykonujących zadania publiczne — szkoły podstawowe, gimnazja i licea, domy pomocy społecznej, jednostki wojsko­we, jednostki policji, straży pożarnej i Służby Granicznej, więzienia, zarzą­dy dróg itd.Nie wszystkie instytucje sektora finansów publicznych działają jednak jako jednostki budżetowe. Charakterystyczną cechą polskiego sektora fi­nansów publicznych jest bowiem ogromne zróżnicowanie zasad działania instytucji wykonujących zadania publiczne.  Istotnym problemem nie jest przy tym samo zróżnicowanie form organizacyjnych (często uzasadnione specyficznym charakterem wykonywanych zadań lub dążeniem do zapew­nienia merytorycznej i finansowej autonomii — jak np. w przypadku uczelni państwowych i instytucji kultury), lecz to, że znacznej części in­stytucji utworzonych do wykonywania wyodrębnionych zadań publicz­nych nadano osobowość prawną i przydzielono (przez wyłączenie z ogól­nej puli środków publicznych) własne dochody, ustanawiając przy tym odrębną procedurę gospodarowania środkami publicznymi. 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

POLSKA DEFINICJA SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

Dyspozycja środkami publicznymi została w ten sposób rozproszona między wiele ośrodków władzy. Powoduje to poważne komplikacje przy koordynacji wykonywania zadań publicznych i zdecydowanie utrudnia efektywne wy­korzystanie dostępnych środków. Ogromne zróżnicowanie systemów fi­nansowych, jakimi posługują się poszczególne instytucje sektora finansów publicznych, powoduje ponadto nieprzejrzystość zarządzania środkami publicznymi. Polska definicja sektora finansów publicznych niemal dokładnie odpowiada zakresowi pojęcia generał go- vernmenł w powszechnie przyjmowanych standardach statystyki finansowej i w rachunkach narodowych. Pewne różnice w zakresie sektora finansów publicznych i generał government w Polsce wynikają z faktu, iż formalna definicja polskiego sektora finansów publicznych opiera się na wyliczeniu form organizacyjnych, które do tego sektora zaliczamy.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

PODSUMOWUJĄC

Podczas gdy defini­cja generał government, używana np. w uznawanym za międzynarodowy standard systemie SNA za kryterium zaliczenia do sektora generał govern- ment, przyjmuje charakter działalności, a nie formalną organizację jednost­ki wykonującej zadania publiczne. Podsumowując:do sektora finansów publicznych zalicza się organy władzy publicz­nej i podległe im jednostki organizacyjne wykonujące, na zasadach nie­komercyjnych, zadania publiczne,w sektorze finansów publicznych wyraźnie wyodrębnia się segment „centralny” (rządowy) i segment samorządowy,w polskim sektorze finansów publicznych oprócz klasycznej dla te­go sektora formy jednostki budżetowej funkcjonują liczne inne formy organizacyjne,fakt, iż wiele instytucji sektora finansów publicznych działa w sposób autonomiczny, dysponując własną, wyodrębnioną pulą do­chodów publicznych i samodzielnie decydując o ich rozdysponowa­niu, powoduje poważne trudności w efektywnym zarządzaniu środka­mi publicznymi.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

BUDŻET PAŃSTWA

Najważniejszym instrumentem zarządzania środkami publicznymi jest budżet — uchwalany przez organ stanowiący podmiotu sektora finansów publicznych plan finansowy, obejmujący plan dochodów budżetowych i plan wydatków budżetowych oraz plan przychodów i rozchodów, w przy­padku gdy planowana kwota dochodów budżetowych nie jest równa kwocie planowanych wydatków, zawierający: planowane operacje związane z zaciąganiem i spłatami długu pu­blicznego,planowane wpływy z prywatyzacji mienia należącego do podmiotu, dla którego uchwalany jest budżet,planowane operacje związane z udzielaniem pożyczek ze środków publicznych i spłatami tych pożyczek.W Polsce nie ma jednolitego budżetu, obejmującego wszystkie docho­dy publiczne i wszystkie wydatki publiczne. 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

BUDŻETY SAMORZĄDOWE

Oprócz budżetu państwa, uchwalanego corocznie przez Sejm, swoje budżety uchwalają wszystkie jednostki samorządu terytorialnego. Na system budżetowy składa się więc ponad 2800 budżetów różnych podmiotów — od państwa po najmniejszą gminę. Jednak nawet te 2800 budżetów nie obejmuje wszystkich środków publicznych. W dalszych rozdziałach pokażemy jak znaczne kwoty środków publicznych wydatkowane są poza budżetami. Dane o wykonaniu budżetu państwa i budżetów samorządowych nie dają więc pełnego obrazu stanu fi­nansów publicznych. Jeśli planowane dochody są większe od planowanych wydatków, a więc gdy planujemy osiągnięcie nadwyżki budżetowej, plan przychodów i rozcho­dów określa przewidywane rozdysponowanie nadwyżki.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

UCHWALAJĄC BUDŻET

Gdy natomiast pla­nowane dochody są mniejsze od planowanych wydatków, a więc gdy budżet wykazuje deficyt budżetowy, plan przychodów i rozchodów jest planem fi­nansowania deficytu budżetowego — wskazuje źródła pokrycia tej części wydatków, która nie może być sfinansowana dochodami budżetowymi. Uchwalając budżet, organ stanowiący upoważnia właściwy organ wła­dzy wykonawczej do dokonywania wydatków publicznych na wskazane w budżecie cele oraz —jeśli jest to konieczne dla sfinansowania deficytu budżetowego — do zaciągnięcia długu. Jak stąd widać, zasadniczą częścią budżetu jest plan wydatków, nie tylko określający globalną kwotę środków, którą organ wykonawczy może przeznaczyć na wydatki publiczne, ale rów­nież kwoty przypisane do poszczególnych zadań danego podmiotu publicz­nego.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.