Archive for the Finanse publiczne w Polsce Category

EGZEKWOWANIE NALEŻYTEGO WYKONANIA ZADAŃ OD PODMIOTÓW

Znaną prawdą jest i to, że egzekwowanie należytego wykonania zadań od podmiotów, którym zadanie to zlecono na zasadach komercyjnych, jest nieraz znacznie łatwiejsze niż wtedy, gdy rozliczać trzeba własnych pracowników. Powierzanie zadań publicznych podmiotom niezwiązanym i władzą publiczną nie jest w Polsce nowością. Od dziesiątków lat sprawdza się np. powierzenie ratownictwa górskiego organizacjom społecznym (Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Górskie Ochotni­cze Pogotowie Ratunkowe), przekazanie korporacjom zawodowym uprawnień do stwierdzania kwalifikacji zawodowych, wykonywanie przez zakony i organizacje użyteczności publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej. Do nowszych przykładów tego typu zaliczyć można funk­cjonowanie prywatnych gabinetów lekarskich (również większych zakładów opieki zdrowot­nej) świadczących usługi medyczne finansowane środkami publicznymi.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

KORZYŚCI DLA OBU PARTNERÓW

 W wielu miastach do­bre wyniki dało powierzenie prywatnym przewoźnikom zadań zbiorowego transportu lokalne­go, swoje miejsce w systemie edukacji znalazły prywatne szkoły podstawowe. Zmienia się teź model zaopatrzenia wojska, oparty jeszcze niedawno na rozbudowanej do absurdu sieci włas­nych zakładów produkcyjnych i usługowych. Nadal jednak możliwości rozszerzenia zakresu udziału sektora prywatnego w wykonywaniu zadań publicznych (zwłaszcza w gospodarce ko­munalnej, edukacji, ochronie zdrowia, lecz również w innych dziedzinach) są bardzo duże. Ko­nieczne jest jednak stworzenie lepszego klimatu wobec przekazywania bezpośredniej realizacji zadań publicznych podmiotom prywatnym, a także powszechne zrozumienie faktu, źe partner­stwo publiczno-prywatne musi przynosić korzyści obu partnerom.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

DLA PRZEJRZYSTOŚCI FINANSÓW PUBLICZNYCH

Wśród wyliczonych powyżej rodzajów zadań publicznych wymienili­śmy wspieranie zadań wykonywanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Dla przejrzystości finansów publicznych (do znaczenia, ja­kie dla sprawnego zarządzania finansami publicznymi ma ich jawność i przejrzystość, powrócimy nieco później) istotne jest, by odróżniać wspie­ranie instytucji pozarządowych od powierzania im zadań publicznych. W pierwszym przypadku państwo występuje w roli mecenasa — podmiotu, który wspiera własne zadania innych podmiotów, uznając przydatność tych zadań dla obywateli. W drugim przypadku państwo występuje w roli zlece­niodawcy. Mylenie obu tych ról jest z wielu powodów niewskazane.  O rzeczywistym zakresie zadań realizowanych przez instytucje podległe władzom publicznym w ostatecznym rozrachunku nie decydują ustawy, lecz faktyczne działania, a mówiąc dokładniej — nie tyle same działania, ile ich efekty.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

DOBÓR MIERNIKÓW WYKONANIA ZADAŃ

Dobór mierników wykonania zadań musi być jednak dokładnie prze­myślany, a sposoby ich mierzenia muszą dostarczać władzom publicznym i ogółowi obywateli rzetelnych informacji. Nietrafny dobór mierników i brak wiarygodnych metod pomiaru stopnia wykonania (w tym i jakości) zadań publicznych spowoduje efekty przeciwne do zamierzonych. Od wskaźników, którymi mierzy się stopień wykonania zadań publicz­nych, wymaga się, by były:adekwatne do celów, jakie jednostka chce osiągnąć,ściśle określone, o klarownej, niedwuznacznej definicji, pozwalają­cej na pozyskiwanie wiarygodnych danych,aktualne, generujące dane na tyle regularnie, by śledzić postępy, oraz na tyle szybko, by uzyskiwane dane były użyteczne,rzetelne, czyli wystarczająco dokładne i reagujące na zmiany,porównywalne z przeszłymi okresami lub z innymi podobnymi miernikami,dające się zweryfikować, poparte wyraźną dokumentacją, aby można było potwierdzić zasadność procesów generujących dany miernik,unikające stwarzania negatywnych bodźców, czyli takie, które nie zachęcają do niepożądanego lub marnotrawnego działania.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

DECENTRALIZACJA ZADAŃ PUBLICZNYCH

Z zasady pomocniczości wynika bowiem bezpośrednio postulat decentralizacji zadań publicznych, a więc takiego ich podziału, by jak największa część zadań publicznych wykonywana była przez władze lokalne, a w przypadku wielopoziomowej struktury władz lo­kalnych — aby poszczególne zadania publiczne wykonywane były przez najbliższy obywatelowi szczebel władzy publicznej, który może zadanie to wykonać efektywnie.W Polsce wyrazem takiego podejścia do podziału zadań publicznych jest zapisana w Konstytucji zasada domniemania kompetencji samorządu te­rytorialnego, zgodnie z którą:samorząd terytorialny „wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych”,gmina „wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego niezastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego.Pojęcie ..szczebel” jest nieco mylące, gdyż — jak słusznie podkreśla prof. Jerzy Regul­ski (w pierwszych latach transformacji ustrojowej Pełnomocnik Rządu do Spraw Samorządu Terytorialnego) — zasada pomocniczości odrzuca zależność hierarchiczną. Zacytujmy dalej: „Jak można bowiem wymagać, aby jednostka «niższa» była podporządkowana «wyżs/ej», jeśli ta ostatnia ma być jedynie pomocnicza w stosunku do tej «niższej»? 

 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

CZY JESTEŚMY KRAJEM DOSTATECZNIE ZDECENTRALIZOWANYM

Przytoczone powyżej przepisy wyrażają wolę decentralizacji, nie roz­strzygają jednak o faktycznym podziale zadań — wszystko zależy od tego, jakie zadania zostaną zastrzeżone dla organów innych władz publicznych. Czy jesteśmy zatem krajem dostatecznie zdecentralizowanym? Opinie w tej sprawie są mocno podzielone — z jednej strony jest faktem, że na przestrzeni ostatnich 16 lat zakres zadań przypisanych samorządowi tery­torialnemu został zdecydowanie rozszerzony, z drugiej jednak strony na­dal silne są naciski urzędów centralnych broniących „swojego teryto­rium”. Dodać też trzeba, że statystyczne mierniki ukazujące stopień decentralizacji zadań publicznych w Polsce nie dają powodów do eutorii. 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

PRZYKŁADY NIECHĘTNEGO STOSUNKU DO PRZEKAZYWANIA ZADAŃ

Jako przykłady wyraźnie niechętnego stosunku do przekazywania zadań jednostkom samorządu terytorialnego wymienić można: rozciągnięcie na 6 lat (1990-1995) procesu przekazywania gminom zadania polegającego na prowadzeniu szkół podstawowych,praktyczne wyłączenie jednostek samorządu terytorialnego z wyko­nywania lokalnych zadań z zakresu ochrony zdrowia, przy jednoczes­nym obciążeniu władz samorządowych obowiązkami związanymi z za­pewnieniem opieki medycznej mieszkańcom,kilkakrotnie odkładane przekazanie samorządom prowadzenia pod­stawowych i średnich szkół artystycznych,ograniczenie roli samorządów województw w procesie zarządzania środkami przekazywanymi Polsce w latach 2004-2006 z budżetu Unii Europejskiej na finansowanie rozwoju regionalnego. Wprowadzone w roku 1990, jako swego rodzaju przejściowa forma między zadaniami wykonywanymi przez administrację rządową i zadania­mi samorządowymi, dziś nie mają już racji bytu. Są jednak utrzymywane, a jedynym uzasadnieniem dla takiego stanu rzeczy jest niechęć do pełnego przekazania samorządom środków na wykonywanie tych zadań.

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.

FORMALNY WYKAZ PRZEKAZANYCH ZADAŃ

O stopniu faktycznej decentralizacji wykonywania zadań publicznych decyduje nie tylko formalny wykaz przekazanych zadań, ale i sposób ich przekazania, lub — ujmując to inaczej — stopień samodzielności samorzą­dów przy wykonywaniu przekazanych im zadań. Decentralizacja wykony­wania zadań publicznych ma miejsce tylko wtedy, gdy samorządy przejmu­ją nie tylko bezpośrednie wykonawstwo zadań, ale i związane z tym kompetencje, gdy mogą powierzone im zadania wykonywać samodzielnie. Jeśli samorządom przypisuje się tylko rolę wykonawców zadań, mamy do czynienia nie z decentralizacją, lecz z dekoncentracją zadań publicznych — zarządzanie sprawami publicznymi pozostaje nadal scentralizowane. Uj­mując rzecz wprost — administracja rządowa pozbywa się problemów, za­chowując kontrolę nad formalnie przekazywanymi sprawami. 

Witam! Nazywam się Jakub Woźniak i jestem wykładowca na wydziale finansów i ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadzenie tego bloga to obok sportu i filmów, jedna z moich największych pasji i form komunikacji.